Αστερισμός Περσέα: ο ήρωας με το κεφάλι της Μέδουσας, τα άστρα του και η θέση του στον ζωδιακό

Ο Περσέας κρατά στον ουρανό το κεφάλι της Μέδουσας, με τον Algol στη θέση του ματιού της. Ο μύθος, τα άστρα, οι Περσείδες και οι μοίρες του Ταύρου και των Διδύμων.

← Αστερισμοί και απλανείς: όλο το ευρετήριο

Του Χρήστου Άρχου, αστρολόγου ·

Με λίγα λόγια

Ο Περσέας είναι ο ήρωας του Άργους που έκοψε το κεφάλι της Μέδουσας και έσωσε την Ανδρομέδα, και στον ουρανό κρατά ακόμη αυτό το κεφάλι, με τον Algol στη θέση του ματιού της Γοργόνας. Ο αστερισμός απλώνεται στον ζωδιακό από 15° Ταύρου ως 14° Διδύμων, με τον Algol στις 26°32′ Ταύρου και τον Mirfak στις 2°27′ Διδύμων. Ο Πτολεμαίος δίνει στα λαμπρά άστρα του φύση Δία και Κρόνου και στο νεφελώδες σύμπλεγμα της λαβής του σπαθιού φύση Άρη και Ερμή. Από την Ελλάδα φαίνεται καλύτερα τα βράδια του Δεκεμβρίου, σχεδόν πάνω από το κεφάλι μας.

ΟικογένειαΟ κύκλος του Περσέα
Στον ζωδιακό14°57′ Ταύρου – 13°57′ Διδύμων
Λαμπρότερο άστροMirfak (1.8)
Από την ΕλλάδαΑνατέλλει και δύει από την Ελλάδα
Καλύτερα το βράδυτον Δεκέμβριο
ΛατινικάPerseus
Ο αστερισμός Περσέας στο Urania's Mirror του 1824: ο ήρωας με κράνος και φτερωτά σανδάλια σηκώνει το σπαθί και κρατά από τα φίδια το κεφάλι της Μέδουσας
Ο Περσέας και το Caput Medusae στο Urania’s Mirror (Λονδίνο, 1824), πίνακας 6. Ο Algol είναι σημειωμένος πάνω στο μέτωπο της Γοργόνας με την ένδειξη «var.», δηλαδή μεταβλητός.

Αν βρεθείς σε ένα χωριό χωρίς φώτα τη νύχτα της 12ης Αυγούστου και ξαπλώσεις με το πρόσωπο προς τα βορειοανατολικά, κάθε λίγα λεπτά θα δεις μια γραμμή φωτός να σκίζει τον ουρανό. Αν τις ακολουθήσεις προς τα πίσω, σχεδόν όλες ξεκινούν από το ίδιο σημείο, χαμηλά, ανάμεσα σε μια σκόρπια ομάδα άστρων που μοιάζει με ανάποδο Λάμδα. Εκεί είναι ο Περσέας, και οι διάττοντες της βραδιάς πήραν το όνομά του: Περσείδες.

Τον χειμώνα ο ίδιος αστερισμός ανεβαίνει ψηλά, κοντά στο ζενίθ της Αθήνας. Ένα από τα άστρα του, ο Algol, κάνει κάτι που λίγα άστρα με γυμνό μάτι κάνουν: κάθε σχεδόν τρεις μέρες χάνει για μερικές ώρες τα δύο τρίτα της λάμψης του και ξαναγυρίζει. Οι Έλληνες τοποθέτησαν σε αυτό το σημείο το κεφάλι της Μέδουσας. Οι Άραβες το είπαν «κεφάλι του δαίμονα». Είναι δύσκολο να μη σκεφτεί κανείς ότι κάποιος, πολύ πριν από τα τηλεσκόπια, είχε προσέξει το παράξενο φως του.

Ο μύθος του Περσέα

Την πιο πλήρη αφήγηση τη δίνει ο Απολλόδωρος στη Βιβλιοθήκη. Ο Ακρίσιος, βασιλιάς του Άργους, έμαθε από χρησμό ότι θα τον σκότωνε ο γιος της κόρης του Δανάης. Την έκλεισε λοιπόν σε έναν χάλκινο θάλαμο κάτω από τη γη. Ο Δίας μπήκε εκεί σαν χρυσή βροχή και η Δανάη γέννησε τον Περσέα. Ο Ακρίσιος έβαλε μάνα και παιδί σε μια κιβωτό και τους έριξε στη θάλασσα. Η κιβωτός έφτασε στη Σέριφο, όπου τους μάζεψε ο ψαράς Δίκτυς.

Ο αδελφός του Δίκτυ, ο Πολυδέκτης, βασίλευε στο νησί και ήθελε τη Δανάη. Για να ξεφορτωθεί τον νεαρό Περσέα, τον έφερε σε θέση να υποσχεθεί σε ένα γεύμα ότι θα του φέρει το κεφάλι της Γοργόνας. Με τη βοήθεια της Αθηνάς και του Ερμή, ο Περσέας βρήκε πρώτα τις Γραίες, τις τρεις αδελφές που μοιράζονταν ένα μάτι και ένα δόντι, τους πήρε το μάτι και δεν το επέστρεψε ώσπου να του δείξουν τον δρόμο προς τις Νύμφες. Οι Νύμφες του έδωσαν φτερωτά σανδάλια, την κίβιση (ένα σακίδιο) και την κυνή του Άδη, το κράνος που κάνει αόρατο όποιον το φορά. Ο Ερμής του έδωσε ένα δρεπάνι από αδάμαντα, την άρπη.

Από τις τρεις Γοργόνες θνητή ήταν μόνο η Μέδουσα. Ο Περσέας τις βρήκε να κοιμούνται, και για να μην πετρώσει κοίταζε το είδωλό της στη χάλκινη ασπίδα, ενώ η Αθηνά οδηγούσε το χέρι του. Από τον λαιμό της πετάχτηκαν ο Πήγασος και ο Χρυσάωρ. Στον γυρισμό, στην Αιθιοπία, είδε την Ανδρομέδα δεμένη σε έναν βράχο για να τη φάει το κήτος, σκότωσε το θηρίο και την πήρε γυναίκα του. Ο Φινέας, ο θείος της που ήταν αρραβωνιασμένος μαζί της, οργάνωσε επίθεση, και ο Περσέας τον μετέτρεψε σε πέτρα με το κεφάλι της Γοργόνας. Το ίδιο έπαθε στη Σέριφο ο Πολυδέκτης. Ο Περσέας χάρισε το κεφάλι στην Αθηνά, που το έβαλε στην αιγίδα της.

Ο χρησμός εκπληρώθηκε χωρίς πρόθεση. Σε αγώνες στη Λάρισα ο Περσέας έριξε τον δίσκο, ο δίσκος χτύπησε έναν θεατή στο πόδι και τον σκότωσε. Ήταν ο Ακρίσιος. Ντροπιασμένος, ο Περσέας δεν θέλησε να βασιλέψει στο Άργος και το αντάλλαξε με την Τίρυνθα. Η παράδοση του αποδίδει και την ίδρυση των Μυκηνών.

Ο Ψευδο-Ερατοσθένης γράφει απλά ότι ο Περσέας μπήκε στα άστρα για τη δόξα του και ότι εκεί πάνω κρατά το κεφάλι της Γοργόνας. Η μορφή του στον ουρανό συμπληρώνει ολόκληρη τη σκηνή της Αιθιοπίας: δίπλα του η Ανδρομέδα, πιο πάνω ο Κηφέας και η Κασσιόπη, πιο νότια το Κήτος. Καμία άλλη ιστορία δεν έχει τόσα πρόσωπα συγκεντρωμένα σε ένα κομμάτι του ουρανού.

Απλώνεται μακρύς στη χώρα του πατέρα του, του Δία, και βαδίζει σαν να σηκώνει σκόνη πίσω του.Άρατος, Φαινόμενα 248–253, ελεύθερη απόδοση

Ο Algol, το μάτι που ανοιγοκλείνει

Το όνομα Algol έρχεται από το αραβικό ra’s al-ghūl, «το κεφάλι του δαίμονα» ή του γκουλ. Οι Άραβες αστρονόμοι πήραν την εικόνα από τους Έλληνες, όπου το άστρο ήταν «ο λαμπρός στο κεφάλι της Γοργόνας», και της έδωσαν το δικό τους τέρας. Για αιώνες ήταν το πιο κακόφημο άστρο του ουρανού στα αστρολογικά εγχειρίδια.

Η πρώτη καταγεγραμμένη παρατήρηση ότι η λάμψη του αλλάζει είναι του Ιταλού Geminiano Montanari, το 1667. Το 1782–1783 ένας νεαρός Άγγλος, ο John Goodricke, κωφός από παιδί, παρακολούθησε το άστρο από το παράθυρό του στο York και μέτρησε την περίοδο: 2 μέρες, 20 ώρες και περίπου 49 λεπτά. Πρότεινε και την εξήγηση, ότι ένα σκοτεινότερο σώμα περνά μπροστά από το άστρο και κρύβει μέρος του φωτός. Είχε δίκιο. Ο Algol είναι ένα διπλό σύστημα με δύο άστρα που περιφέρονται τόσο κοντά ώστε από τη Γη δεν τα ξεχωρίζουμε, και όταν το αμυδρότερο περνά μπροστά από το λαμπρότερο, το μέγεθος πέφτει από περίπου 2,1 σε 3,4 για λίγες ώρες. Ο Goodricke πέθανε 21 ετών, και η εργασία του για τον Algol του χάρισε το μετάλλιο Copley της Βασιλικής Εταιρείας.

Μπορείς να το δεις μόνος σου. Οι αστρονομικοί ιστότοποι δημοσιεύουν τις ώρες των ελαχίστων. Σύγκρινε τον Algol με τον Mirfak λίγες ώρες πριν και την ώρα του ελαχίστου: η διαφορά είναι εμφανής, ακόμη και από μπαλκόνι σε πόλη.

Τα άστρα του Περσέα

Το λαμπρότερο άστρο, ο Mirfak, παίρνει το όνομά του από το αραβικό mirfaq, «αγκώνας», και αλλού λέγεται και Algenib, «το πλευρό». Ο Algol είναι «το κεφάλι του δαίμονα». Η Gorgonea Tertia, «η τρίτη Γοργόνα», είναι ένα από τα άστρα που οι Ευρωπαίοι χαρτογράφοι έβαλαν γύρω από τον Algol στο κεφάλι της Μέδουσας. Η Atik, στο πόδι, σημαίνει περίπου «ο ώμος», όνομα που μάλλον μετακινήθηκε από άλλο άστρο. Τα Miram και Misam είναι μεταγενέστερα ονόματα με αβέβαιη προέλευση. Το ζ, το ε, το γ και το δ δεν έχουν παραδοσιακό όνομα που να χρησιμοποιείται σήμερα.

ΆστροΟνομασίαΜέγεθοςΘέση στον ζωδιακό (2026)Φύση
Mirfakα Persei1.82°27′ ΔιδύμωνΔίας–Κρόνος
Algolβ Persei2.126°32′ ΤαύρουΔίας–Κρόνος
—ζ Persei2.93°29′ Διδύμων
—ε Persei2.96°02′ Διδύμων
—γ Persei2.90°23′ Διδύμων
—δ Persei3.05°10′ Διδύμων
Gorgonea Tertiaρ Persei3.425°16′ Ταύρου
Miramη Persei3.829°04′ Ταύρου
—ν Persei3.84°11′ Διδύμων
Misamκ Persei3.828°03′ Ταύρου
Atikο Persei3.81°30′ Διδύμων
—τ Persei4.028°17′ Ταύρου

Η στήλη «Φύση» ακολουθεί την κρίση του Πτολεμαίου για τα λαμπρά άστρα του Περσέα. Ο Robson δίνει στον Algol φύση Κρόνου και Δία, δηλαδή το ίδιο ζεύγος με άλλη σειρά. Για τα μικρότερα άστρα ο Πτολεμαίος δεν δίνει χωριστή κρίση και η στήλη μένει κενή.

Πού πέφτει ο Περσέας στον ζωδιακό

♈♉♊♋♌♍♎♏♐♑♒♓♉ Ταύρος0°10°20°♊ Δίδυμοι0°10°20°Gorgonea TertiaAlgolMisamMiramAtikMirfak

Τροπικός ζωδιακός, θέσεις για το 2026. Τα άστρα μετακινούνται περίπου 1° κάθε 72 χρόνια λόγω μετάπτωσης. Τα άστρα που απέχουν πολύ από την εκλειπτική προβάλλονται εδώ κατά μήκος.

Αν προβάλουμε τα άστρα του Περσέα στην εκλειπτική, ο αστερισμός καλύπτει περίπου από 15° Ταύρου ως 14° Διδύμων. Τα λαμπρότερα άστρα όμως μαζεύονται σε ένα στενό τόξο λίγο πριν και λίγο μετά την αλλαγή από τον Ταύρο στους Διδύμους. Η Gorgonea Tertia πέφτει στις 25°16′ Ταύρου, ο Algol στις 26°32′, ο Misam στις 28°03′, ο Miram στις 29°04′. Μετά την είσοδο στους Διδύμους ο Mirfak στέκεται στις 2°27′, η Atik στις 1°30′, το ζ στις 3°29′ και το ε στις 6°02′.

Ο Ήλιος περνά από τον Algol γύρω στις 16 με 17 Μαΐου και από τον Mirfak γύρω στις 23 Μαΐου. Όλος ο αστερισμός, με τα αμυδρότερα άστρα του, αντιστοιχεί περίπου στις ημερομηνίες από 5 Μαΐου ως 4 Ιουνίου. Οι αστρολόγοι όμως δεν κοιτούν μόνο τον Ήλιο. Αξίζει να δεις αν στον χάρτη σου υπάρχει Ήλιος, Σελήνη, Ωροσκόπος, Μεσουράνημα ή ο κυβερνήτης του Ωροσκόπου στις 25°–28° Ταύρου (Algol) ή στις 1°–3° Διδύμων (Mirfak), με ανοχή περίπου μίας μοίρας.

Οι μοίρες του Algol έχουν πάρει στην παράδοση το βάρος του μύθου: συγκρούσεις, πίεση, φόβος που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η Σελήνη εκεί ήταν για τους παλιούς ένδειξη κινδύνου για το σώμα, κάτι που σήμερα οι περισσότεροι διαβάζουν πιο ήπια, ως συναισθηματική ένταση που χρειάζεται διέξοδο. Οι μοίρες του Mirfak, με τη φύση Δία και Κρόνου, μιλούν για επιμονή σε ένα έργο που φαίνεται μεγαλύτερο από τον άνθρωπο, και για την αναγνώριση που έρχεται όταν το έργο τελειώσει. Στα διαβατικά, όταν ένας αργός πλανήτης περνά από τις τελευταίες μοίρες του Ταύρου, πολλοί αστρολόγοι προσέχουν ειδήσεις με βία ή αποκαλύψεις. Τέτοιες παρατηρήσεις όμως στηρίζονται σε επιλεγμένα παραδείγματα και όχι σε συστηματική μέτρηση.

Ένα σημείο προσοχής. Ο Algol απέχει περίπου 22° βόρεια από την εκλειπτική και ο Mirfak περίπου 30°. Σε τέτοιες αποστάσεις η απλή προβολή κατά μήκος δεν δείχνει πότε το άστρο ανατέλλει ή μεσουρανεί μαζί με έναν πλανήτη. Γι’ αυτό πολλοί αστρολόγοι, ακολουθώντας μια μέθοδο που υπάρχει ήδη σε ελληνιστικά κείμενα και που την ξανάφερε στο προσκήνιο η Brady, συμπληρώνουν το μήκος με τα parans, δηλαδή με τον έλεγχο ποιοι πλανήτες βρίσκονται σε γωνία ταυτόχρονα με το άστρο τη μέρα της γέννησης.

Ο Περσέας στην αστρολογία

Στο πρώτο βιβλίο της Τετραβίβλου ο Πτολεμαίος δίνει στα λαμπρά άστρα του Περσέα φύση Δία και Κρόνου, και στο νεφελώδες σύμπλεγμα της λαβής του σπαθιού φύση Άρη και Ερμή. Το σύμπλεγμα αυτό είναι το Διπλό Σμήνος, δύο ανοιχτά σμήνη άστρων που με γυμνό μάτι μοιάζουν με θολή κηλίδα ανάμεσα στον Περσέα και στην Κασσιόπη. Ο συνδυασμός Δία και Κρόνου δίνει στον αστερισμό κάτι διπλό: τύχη και επέκταση από τη μία, βάρος και αυστηρότητα από την άλλη.

Το άστρο που κυριάρχησε στην παράδοση είναι ο Algol. Ο Vivian Robson, στο βιβλίο του του 1923, το περιγράφει ως το πιο κακοποιό άστρο του ουρανού και το συνδέει με βία, ατυχήματα και, στις παλιές πηγές, με τον αποκεφαλισμό. Μεγάλο μέρος αυτής της φήμης έρχεται από την εικόνα του κομμένου κεφαλιού και όχι από παρατήρηση. Η Bernadette Brady προτείνει μια ανάγνωση πιο κοντά στον μύθο: ο Algol έχει να κάνει με έντονο πάθος και οργή, με μια δύναμη που, αν κρατηθεί σωστά, μπορεί να προστατέψει, όπως το κεφάλι της Μέδουσας στην αιγίδα της Αθηνάς. Πολλοί σύγχρονοι αστρολόγοι βλέπουν σε έναν τονισμένο Algol ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κάτι τρομακτικό κατά πρόσωπο, ή που ζουν δίπλα σε μεγάλη ένταση.

Ο Mirfak, το λαμπρότερο άστρο του αστερισμού, έχει πολύ πιο ήπια φήμη. Στην παράδοση συνδέεται με τόλμη, δράση και επιτυχία σε δύσκολο έργο, κάτι που ταιριάζει με τη θέση του στο σώμα του ήρωα. Τα άστρα των ποδιών, όπως η Atik και ο Menkib, σπάνια σχολιάζονται χωριστά.

Αξίζει μια υπενθύμιση. Δεν υπάρχει στατιστική έρευνα που να δείχνει ότι ο Algol ή οποιοδήποτε άλλο απλανές άστρο φέρνει συγκεκριμένα γεγονότα. Η αστρολογία των απλανών είναι παράδοση και πρακτική εμπειρία, και διαβάζεται πάντα μέσα στο σύνολο του χάρτη. Ένας Ήλιος πάνω στον Algol σε χάρτη με καλές όψεις και δυνατούς ωφελιμοποιούς λέει κάτι εντελώς διαφορετικό από τον ίδιο Ήλιο σε έναν πιεσμένο χάρτη.

Πώς θα βρεις τον Περσέα και τις Περσείδες

Από την Ελλάδα ο Περσέας δεν φεύγει ποτέ για πολύ. Το βόρειο τμήμα του σχεδόν δεν δύει, και ο Mirfak χάνεται κάτω από τον βορινό ορίζοντα μόνο για λίγες ώρες. Τα καλοκαιρινά βράδια βρίσκεται χαμηλά στα βορειοανατολικά και ανεβαίνει μετά τα μεσάνυχτα. Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, νωρίς το βράδυ, περνά σχεδόν από το ζενίθ.

Ο ευκολότερος δρόμος περνά από την Κασσιόπη. Βρες το γνωστό σχήμα του W ή του M ψηλά στον βορρά και κατέβα προς τα ανατολικά. Το πρώτο λαμπρό άστρο που θα βρεις, μέσα σε μια ταινία από αμυδρότερα άστρα, είναι ο Mirfak. Γύρω του, με κιάλι, φαίνονται δεκάδες γαλάζια άστρα. Είναι το σμήνος του Άλφα του Περσέα, σε απόσταση περίπου 550 ετών φωτός. Πιο νότια, προς τις Πλειάδες, στέκεται ο Algol. Ανάμεσα στον Περσέα και στην Κασσιόπη, σε σκοτεινό ουρανό, θα δεις τη θολή κηλίδα του Διπλού Σμήνους, που απέχει περίπου 7.500 έτη φωτός.

Οι Περσείδες είναι κομμάτια σκόνης από τον κομήτη 109P/Swift–Tuttle. Η Γη περνά μέσα από αυτή τη σκόνη κάθε Αύγουστο και το μέγιστο πέφτει συνήθως στις 12 ή 13 του μήνα. Σε πραγματικά σκοτεινό τόπο, ένας παρατηρητής μπορεί να μετρήσει ως και εκατό την ώρα στις καλύτερες χρονιές, αλλά από πόλη θα δεις λίγους. Η καλύτερη ώρα είναι μετά τα μεσάνυχτα, όταν ο Περσέας έχει ανέβει. Στην Ευρώπη τις έλεγαν παλιά «δάκρυα του Αγίου Λαυρεντίου», γιατί η γιορτή του πέφτει στις 10 Αυγούστου.

Το 1901 εμφανίστηκε στον Περσέα ένας καινοφανής αστέρας, ο Nova Persei, που για λίγες μέρες έγινε ένα από τα λαμπρότερα άστρα του ουρανού και μετά έσβησε. Δεν είναι η μόνη φορά που αυτό το κομμάτι του ουρανού άλλαξε όψη μπροστά στους ανθρώπους.

Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι ο Algol και γιατί λέγεται κακό άστρο;

Ο Algol (β Περσέα) είναι διπλό άστρο που χάνει για λίγες ώρες μέρος της λάμψης του κάθε 2 μέρες και 21 ώρες περίπου. Βρίσκεται στο κεφάλι της Μέδουσας, και γι’ αυτό η αστρολογική παράδοση τον συνέδεσε με βία και κίνδυνο. Στον τροπικό ζωδιακό πέφτει στις 26°32′ Ταύρου.

Πότε είναι οι Περσείδες;

Κάθε χρόνο από τα μέσα Ιουλίου ως τα τέλη Αυγούστου, με μέγιστο συνήθως στις 12 ή 13 Αυγούστου. Τις βλέπεις καλύτερα μετά τα μεσάνυχτα, από σκοτεινό τόπο, κοιτάζοντας μακριά από τα φώτα.

Ποιο είναι το λαμπρότερο άστρο του Περσέα;

Ο Mirfak (α Περσέα), με μέγεθος περίπου 1,8. Είναι κίτρινος υπεργίγαντας και στον τροπικό ζωδιακό πέφτει στις 2°27′ Διδύμων.

Πότε φαίνεται ο Περσέας από την Ελλάδα;

Σχεδόν όλο τον χρόνο, γιατί βρίσκεται κοντά στον βόρειο πόλο. Τα καλύτερα βράδια είναι τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, όταν περνά σχεδόν πάνω από το κεφάλι μας.

Ποια είναι η σχέση του Περσέα με την Ανδρομέδα;

Ο Περσέας έσωσε την Ανδρομέδα από το κήτος και την παντρεύτηκε. Στον ουρανό οι δύο αστερισμοί είναι γείτονες, μαζί με τους γονείς της, τον Κηφέα και την Κασσιόπη, και το ίδιο το Κήτος πιο νότια.

Ο Περσέας είναι ο ήρωας που τα κατάφερε επειδή δεν κοίταξε το τέρας κατευθείαν. Στον ουρανό κρατά ακόμη αυτό που νίκησε, και το άστρο της Μέδουσας εξακολουθεί να ανοιγοκλείνει όπως πριν από αιώνες. Σε έναν χάρτη, οι μοίρες του δείχνουν πού ζητείται θάρρος και πού χρειάζεται και η ασπίδα.

Ο κύκλος του Περσέα

Η βασιλική οικογένεια της Αιθιοπίας, ο ήρωας, το τέρας και το φτερωτό άλογο.

Όλοι οι αστερισμοί και τα άστρα της σειράς →

Αν θέλεις να δεις αν ο Algol ή ο Mirfak αγγίζουν κάποιον πλανήτη ή γωνία του χάρτη σου, μπορούμε να το εξετάσουμε σε μια συνεδρία.

Δες τις συνεδρίες

Πηγές

  1. Πτολεμαίος, Τετράβιβλος Α΄ 9, «Περί της των απλανών αστέρων δυνάμεως» (αγγλ. μτφρ. F. E. Robbins, Loeb Classical Library, 1940).
  2. Άρατος, Φαινόμενα 248–253.
  3. Ψευδο-Ερατοσθένης, Καταστερισμοί 22 (αγγλ. μτφρ. R. Hard, Eratosthenes and Hyginus: Constellation Myths, Oxford University Press, 2015).
  4. Υγίνος, Poetica Astronomica II 12.
  5. Απολλόδωρος, Βιβλιοθήκη Β΄ 4.
  6. Οβίδιος, Μεταμορφώσεις IV–V.
  7. John Goodricke, «A Series of Observations on, and a Discovery of, the Period of the Variation of the Light of the Bright Star in the Head of Medusa, called Algol», Philosophical Transactions of the Royal Society 73 (1783).
  8. Vivian E. Robson, The Fixed Stars and Constellations in Astrology, 1923.
  9. Bernadette Brady, Brady’s Book of Fixed Stars, Weiser, 1998.
  10. Richard H. Allen, Star Names: Their Lore and Meaning, 1899.
  11. Paul Kunitzsch και Tim Smart, A Dictionary of Modern Star Names, Sky Publishing, 2006.
  12. Ian Ridpath, Star Tales, Lutterworth Press, 1988.
  13. Θέσεις άστρων: Yale Bright Star Catalogue (5η έκδοση), υπολογισμός για το 2026 στον τροπικό ζωδιακό.

Εικόνα: Sidney Hall, Urania’s Mirror (Λονδίνο, 1824), πίνακας 6. Κοινό κτήμα, μέσω Wikimedia Commons.

Για περισσότερα: Οι 88 αστερισμοί της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης (IAU)