ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ

Οι Τάξεις της Αγάπης: τρεις νόμοι που διέπουν κάθε οικογένεια

Ένταξη, τάξη, ισορροπία. Όταν τηρούνται, η αγάπη ρέει. Όταν παραβιάζονται, εμφανίζονται συμπτώματα — όχι ως παθολογία, αλλά ως προσπάθεια του συστήματος να αποκατασταθεί.

Υπάρχει μια εμπειρία που την έχουν σχεδόν όλοι όσοι δουλεύουν με οικογένειες: κάποιος έρχεται με ένα πρόβλημα που δεν εξηγείται από τη δική του ζωή. Μια ενοχή χωρίς αιτία. Μια κατάθλιψη που εμφανίστηκε σε συγκεκριμένη ηλικία και μοιάζει να μην ανήκει στον άνθρωπο που την κουβαλά. Μια σχέση που διαλύεται πάντα στο ίδιο σημείο, με διαφορετικούς ανθρώπους κάθε φορά.

Ο Bert Hellinger πρότεινε ότι σε τέτοιες περιπτώσεις η ρίζα δεν βρίσκεται στη βιογραφία του ατόμου αλλά μία ή δύο γενιές πιο πάνω — και ότι τα οικογενειακά συστήματα διέπονται από τρεις αρχές, τις οποίες ονόμασε Τάξεις της Αγάπης. Δεν είναι ηθικοί κανόνες. Είναι περιγραφές του πώς συμπεριφέρεται ένα σύστημα όταν κάτι μέσα του δεν στέκει σωστά.

Ι. Η ένταξη

Όλοι έχουν ίσο δικαίωμα σε μια θέση. Το σύστημα δεν ανέχεται τον αποκλεισμό.

Στην οικογένεια δεν ανήκουν μόνο όσοι κάθονται στο τραπέζι. Ανήκουν οι γονείς, οι σύντροφοι, τα αδέλφια, τα ξαδέλφια — αλλά και οι θετοί γονείς, οι παραμάνες, οι δότες οργάνων, όποιος έσωσε μια ζωή. Ανήκουν επίσης, και αυτό ξαφνιάζει, όσοι πήραν ζωή: ο δράστης μιας βίας και το θύμα του δένονται και οι δύο στο σύστημα.

Ο δεσμός χτίζει ταυτότητα, ασφάλεια και δομή. Όσοι στερούνται πρώιμων δεσμών εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο τραύματος, θυματοποίησης και κατάθλιψης.

Ποιοι αποκλείονται

Οι αποβολές, τα θνησιγενή παιδιά, οι εκτρώσεις. Οι προηγούμενοι σύντροφοι. Τα παιδιά που γεννήθηκαν εκτός γάμου. Οι ψυχικά ασθενείς, οι εξαρτημένοι, οι εγκληματίες, οι αυτόχειρες. Τα θύματα μελών της ίδιας οικογένειας. Και, πολύ συχνά, απλώς οι «διαφορετικοί».

Ο αποκλεισμός δεν σβήνει κανέναν. Έχει συνέπειες που μετριούνται: φτωχότερη αυτορρύθμιση και αυτοεκτίμηση, πιο βίαιη ή αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, και — το κρισιμότερο — ένα άλλο μέλος που ασυνείδητα επαναλαμβάνει τη μοίρα του αποκλεισμένου. Η σιωπή από πίστη κρατά την πληγή ζωντανή.

ΙΙ. Η τάξη

Όποιος ήρθε πρώτος, προηγείται. Ανάμεσα σε συστήματα, το νεότερο έχει προτεραιότητα.

Μέσα σε ένα σύστημα ισχύει η χρονολογική σειρά: παππούδες, γονείς, πρώτο παιδί, δεύτερο παιδί. Ανάμεσα σε συστήματα ισχύει το αντίστροφο: η οικογένεια που ιδρύει κανείς προηγείται εκείνης από την οποία προέρχεται. Η πίστη στο παρελθόν δεν επιτρέπεται να λιμοκτονεί το παρόν.

Στην ελληνική πραγματικότητα αυτή η δεύτερη αρχή είναι η πιο συχνά παραβιασμένη. Ένα ζευγάρι που εξακολουθεί να λογοδοτεί στη μητέρα του ενός, ένα σπίτι που χτίστηκε πάνω στο πατρικό με όλα όσα αυτό συνεπάγεται, μια απόφαση που δεν παίρνεται χωρίς την έγκριση της προηγούμενης γενιάς — δεν είναι απαραίτητα παθολογικά. Γίνονται όμως πρόβλημα όταν η νέα οικογένεια δεν αποκτά ποτέ δική της προτεραιότητα.

Η γονεοποίηση

Η χαρακτηριστική παραβίαση είναι το παιδί που ανεβαίνει πάνω από τον γονιό. Ένα παιδί που κουβαλά το βάρος ενός γονιού — που παρηγορεί, που διαμεσολαβεί, που γίνεται ο έμπιστος — αντιστρέφει τη ροή της αγάπης. Το τίμημα εμφανίζεται αργότερα ως βαριά, ανεξήγητη ενοχή ή ως κόπωση που δεν φεύγει με ύπνο.

Είναι σημαντικό να ειπωθεί: αυτό δεν συμβαίνει από έλλειψη αγάπης. Συμβαίνει από υπερβολή αγάπης — τυφλή αγάπη, όπως την ονόμασε ο Hellinger. Το παιδί λέει, χωρίς λόγια, «καλύτερα εγώ παρά εσύ».

ΙΙΙ. Η ισορροπία

Ανάμεσα σε ίσους, το δούναι και λαβείν πρέπει να ισορροπεί. Ανάμεσα σε γενιές, ρέει προς τα κάτω.

Στις σχέσεις ανάμεσα σε ίσους — συντρόφους, φίλους, αδέλφια — η ισορροπία διατηρείται όταν το δούναι και το λαβείν παραμένουν σε κίνηση. Ο πρακτικός κανόνας του Hellinger έχει χιούμορ και ακρίβεια: δίνε λίγο περισσότερο από το καλό, λίγο λιγότερο από το κακό.

Ανάμεσα σε γενιές, όμως, η ισορροπία είναι μόνιμα ανισόρροπη. Οι γονείς δίνουν, τα παιδιά παίρνουν. Η ζωή δεν εξοφλείται ποτέ προς τα πάνω — μεταβιβάζεται προς τα κάτω, στα δικά μας παιδιά, ή σε κάτι που δημιουργούμε για την κοινότητα.

Το να λαμβάνεις δεν είναι το να παίρνεις

Ένα δώρο μπορεί να παραληφθεί και να μείνει ανοιχτό στη σοφίτα. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στο να λαμβάνει κανείς τυπικά και στο να δέχεται πραγματικά.

Το πιο ακραίο παράδειγμα: όταν μια μητέρα πεθαίνει στη γέννα, το παιδί μπορεί να αρνηθεί να πάρει τη ζωή — «το τίμημα ήταν πολύ μεγάλο» — και αργότερα να δυσκολεύεται να συνδεθεί με την ίδια του τη ζωή ή να τη χαρεί. Μεγάλο μέρος της θεραπευτικής δουλειάς είναι ακριβώς αυτό: να βοηθηθεί ο άνθρωπος να πάρει επιτέλους αυτό που του δόθηκε.

Οι θεραπευτικές προτάσεις

Στη δουλειά με αναπαραστάσεις, οι Τάξεις αποκαθίστανται μέσα από σύντομες, απλές προτάσεις που ονομάζουν την πραγματικότητα. Λειτουργούν όταν είναι αληθινές — και το σώμα του ανθρώπου το δείχνει αμέσως.

Ο κανόνας της τέχνης: οι προτάσεις προσφέρονται, δεν επιβάλλονται ποτέ. Αν η πρόταση είναι λάθος, το πεδίο την απορρίπτει.

Πώς φαίνονται στον χάρτη

Κάθε Τάξη έχει την αστρολογική της υπογραφή. Δεν αντικαθιστά τη συζήτηση με τον άνθρωπο — προτείνει πού να κοιτάξεις πρώτα.

Η ένταξη διαβάζεται στη Σελήνη, τον 4ο και τον 12ο οίκο. Πλανήτης χωρίς όψεις, συσσώρευση στον 12ο, περιπολισμένος πλανήτης, άδειος 4ος με καταπονημένο κυβερνήτη: όλα ερωτήματα για το ποιος δεν έχει θέση.

Η τάξη διαβάζεται στον Ήλιο, τον Κρόνο και τον 10ο. Σκληρές επαφές Σελήνης–Κρόνου, φωστήρας στον 10ο με Κρόνο, Αιγόκερως στους φωστήρες: η υπόθεση της γονεοποίησης.

Η ισορροπία διαβάζεται στην Αφροδίτη και τον άξονα 2ου–8ου. Φορτωμένος 8ος οίκος: ανοιχτοί λογαριασμοί που προϋπάρχουν της γέννησης.

Καμία υπογραφή δεν αποδεικνύει τίποτα. Γεννά μια ερώτηση, και η ερώτηση απευθύνεται στον άνθρωπο — ποτέ στον χάρτη.

Μια απαραίτητη σημείωση

Η εργασία με αναπαραστάσεις συμπληρώνει την ιατρική και ψυχοθεραπευτική φροντίδα· δεν την αντικαθιστά ποτέ. Οι πρώιμες, δογματικές διατυπώσεις της εποχής Hellinger για το τι «πρέπει» να κάνει μια οικογένεια δέχτηκαν δικαιολογημένη κριτική, και η σύγχρονη εκπαίδευση απαντά με φαινομενολογική στάση, ψυχολογική έρευνα και μη κατευθυντικότητα.

Ένα δεύτερο σημείο αφορά ειδικά εμάς: οι οικογένειες της ανατολικής Μεσογείου είναι στενά δεμένες από τον πολιτισμό, όχι από παθολογία. Ένας σύμβουλος που διαβάζει ένα ελληνικό γενεόγραμμα με βορειοευρωπαϊκά κριτήρια ορίων θα παραγάγει ψευδοπαθολογία. Η πολιτισμική επάρκεια δεν είναι λεπτομέρεια — είναι προϋπόθεση.